Republika Weimarska i wielki kryzys

Przywódcy nowo powstałej republiki spotkali się w Weimarze w celu uchwalenia konstytucji. Miasto, kolebka niemieckiego oświecenia, dało nazwę okresowi ożywienia kulturalnego, niestabilności politycznej i gospodarczej (o życiu artystycznym, patrz poniżej – Historia, kultura i życie codzienne: Kultura). Zaległe długi wojenne oraz ciężar reparacji doprowadziły w latach 1922-23 do niespotykanej dotąd hiperinflacji wartość Reichsmark z kursu 4:1 w stosunku do dolara USA spadła na 4,2 biliona do jednego dolara. Ostatecznie, osiągnięto pewną stabilizację, jednak ziarno autorytaryzmu nigdy nie straciło swej mocy. Dawny, reakcyjny porządek nadal wpływał na wiele sfer życia wojsko, policję, wielki kapitał, administrację państwową, sądownictwo. W 1923 roku, za wywołanie w Monachium nieudanego puczu „piwianuanego”, aresztowano austriackiego kaprala o nazwisku Adolf Hitler. Nie został on deportowany, gdyż „uważał się za Niemca”. Wyrok za zdradę, jaki otrzymał, byl najniższym z możliwych, a i tak odsiedział z lego jedynie 10 miesięcy. Podczas pobytu w więzieniu Hitler napisał Mein Kampf ‚dochodząc do przekonania, że jego partia, Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotnicza {Nationalsozialistische Deutsche Arbeiter Partei – NSDAP), znana także jako partia nazistowska, będzie musiała przejąć władzę na drodze konstytucyjnej, Jego zamiar ułatwiły dwa artykuły konstytucji weimarsk iej – ordy n acja wyborcza oparta jedynie na reprezentacji proporcjonalnej oraz niesławny Artykuł 48., który w razie stanu wyjątkowego przewidywał sprawowanie rządów przy pomocy dekretów.

Gdy w 1929 świat ogarnął wielki kryzys i w ciągu kilku miesięcy 25% ludności straciło pracę naziści nadal stanowili marginalną siłę. Natychmiast gwałtownie wzrosła liczba członków NSDAP SA {Sturmabteilung}, paramilitarna odnoga partii rozrosła się do rozmiarów niemieckiej armii. Nazistowski slogan „Niemcy, przebudźcie się!” stał się wezwaniem do oczyszczenia kraju z Żydów, bolszewików oraz do wyzbycia się wszelkich innych „obcych wpływów”, które rzekomo „zatruwały duszę narodu” niemieckiego i przynosiły mu hańbę. Ideę tę głosił sam Hitler, którego porywający sposób wymowy wspierany przez znakomitą machinę propagandową Josefa Goebbelsa potęgował siłę przekazu. Hitler przegrał w 1932 r. wybory prezydenckie na rzecz Hindenburga, wtedy już starca, bohatera ostatniej wojny. Jednakże wybory parlamentarne w lipcu tego samego roku przyniosły nazistom największą liczbę głosów (37%) i pozycję najsilniejszej partii w Reichstagu, zaś prezydent Hindenburg 30 stycznia 1933 r. mianował Hitlera kancelerzem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *